Kognitif Terapi Hakkında Sorular ve Cevaplar
Judith S. Beck, Ph.D.
Beck Kognitif Terapi ve Araştırma Enstitü
Yöneticisi
Kognitif Terapi nedir?
Kognitif Terapi, bilimsel olarak test edilen ve yapılmış 325’den fazla klinik denemede
birçok farklı bozukluk için etkili bulunan psikoterapi yöntemlerinden biridir. Diğer
psikoterapi yöntemlerinin tam tersine, Kognitif Terapi genellikle şimdiki zaman
yönelimli, daha sınırlı ve daha problem çözmeye yöneliktir.
Aslında çoğunlukla hastanın yaptığı şey, mevcut problemleri çözmektir. Buna ek
olarak, hastalar yaşamları boyunca kullanabilecekleri belirli becerileri öğrenirler. Bu
beceriler, çarpıtılmış düşünceleri teşhis etmeyi, inançları değiştirmeyi, farklı bir
yönde diğerleriyle ilişki kurmayı ve davranışları değiştirmeyi kapsar.
KognitifTerapinin arkasındaki kuram nedir?
Kognitif Terapi, Kognitif Model’e dayanır. Kognitif Model’e göre olayları algılama
şeklimiz duygusal olarak nasıl hissettiğimizi etkilemektedir. Örneğin, bu broşürü
okuyan bir insan “Bu harika, tam da benim aradığım şey.” diye düşünebilir ve mutlu
olabilir. Bu broşürü okuyan diğer bir insan ise şu şekilde düşünebilir “Tamam, bu iyi
ama  yazılanları yapabileceğimi düşünmüyorum.” Böylece bu kişi kendini mutsuz ve
hevesi kırılmış hisseder. Bu yüzden duygusal olarak kişinin nasıl hissettiğini direkt
olarak etkileyen olayın kendisi değildir, o olaya ilişkin olarak kişinin kendi
düşünceleridir.

İnsanlar sıkıntı içinde olduğu zaman genellikle açık bir şekilde düşünemezler ve
düşünceleri bir yolunu bulup sapar. Kognitif Terapi, insanlara sıkıntılı düşüncelerini
teşhis etmelerine ve düşüncelerinin ne kadar gerçekçi olduğunu
değerlendirmelerine yardımcı olur. Böylece, kişiler çarpıtılmış düşüncelerini
değiştirmeyi öğrenirler. İnsanlar daha gerçekçi düşündükleri zaman, kendilerini
daha iyi hissederler. Ana fikir, kararlı bir şekilde problemleri çözmek ve davranışsal
değişimleri başlatmaktır.
Terapiye hazır olmak için ne yapmalıyım?
Önemli olan ilk adım, hedefleri koymaktır. ”Terapi sonunda nasıl farklı olmak istiyorum?” diye kendinize sorun. İşinizde, evinizde,
arkadaşlarınızla, ailenizle, iş arkadaşlarınızla olan ilişkilerinizde yapmak istediğiniz değişiklikleri açık bir şekilde düşünün. Hangi
belirtilerin sizi sıktığını, hangilerini azaltmak ya da yok etmek istediğinizi düşünün. Yaşamınızda geliştirmek istediğiniz diğer alanları
düşünün: Kültürel veya ruhsal alanlarda gelişmek, akılla ilgili meraklarınızı sürdürmek, spor yapmaya başlamak, kötü alışkanlıkları
azaltmak, yeni kişisel beceriler öğrenmek, işte veya evdeki yönetim becerilerini geliştirmek. Terapist bu hedefleri değerlendirmenize ve
tekrar tanımlamanıza yardımcı olur. Ayrıca terapist hangi hedefleri kendi başınıza çalışabileceğinizi ve hangilerini terapide çalışmak
isteyebileceğinizi saptamanıza yardımcı olur.
Tipik terapi seansı sırasında ne olur?
Terapi seansınız başlamadan önce, terapistiniz ruh durumunuzu değerlendirmek için sizden belirli formlar doldurmanızı isteyebilir.
Depresyon, Kaygı ve Ümitsizlik Envanterleri, size ve terapistinize ilerlemenizi değerlendirmek için objektif bir yön vermeye yardımcı olur.
Terapide terapistin yapacağı ilk şeylerden bir tanesi, bu hafta diğer haftalara göre nasıl hissettiğinizi saptamaktır. Buna ‘ruh durumu
kontrolü’ denir. Terapist, size seans için gündeme koymak isteyeceğiniz problemleri, bir önceki seansta olan önemli konuları ve
gelecek haftada olabilecek temaları sorar. Sonra, terapist bir önceki seans sırasında konuşulanlardan size hangilerinin önemli
göründüğünü, hafta boyunca yapabileceğiniz ev çalışmalarını ve terapide değiştirmek istediğiniz bir şey olup olmadığını sorarak bir
önceki terapi seansı ile bu haftadaki terapi seansı arasında bir bağlantı kurar.

Seans sırasında siz ve terapistiniz gündeme koyduğunuz problem  ya da problemlere odaklanır ve hem problemleri çözmeye yönelik
teknikleri uygular hem de bu problemli durumdaki inançlarınızın ve düşüncelerinizin doğruluğunu değerlendirirsiniz. Ayrıca yeni
beceriler öğrenirsiniz. Siz ve terapistiniz, seansın önemli noktalarını özetler ve terapistiniz sizden geri bildirim alır. Terapistiniz sizden
geri bildirim alırken, “Terapiye yararlı olan ve yararlı olmayan şeyler nedir, sizi sıkan olaylar, terapistin yakalayamadığı, değişmesini
istediğiniz herhangi bir şey var mıdır?” tarzında sorular sorar. Gördüğünüz gibi, bu terapi yönteminde hem terapist hem de hasta
oldukça aktiftir.
Terapi ne kadar sürer?
Terapiyi etkileyen başka faktörler olmadıkça, terapist ve hasta işbirliği içinde
terapinin süresine birlikte karar verir. Genellikle terapistiniz, ilk ya da ikinci seanstan sonra, sizin ilk seansta belirlediğiniz hedeflere
ulaşmanızın ne kadar süreceği hakkında aşağı yukarı bir fikir edinir. Bazı hastalar 6-8 seans gibi kısa bir süre için terapide kalır.
Terapisi nispeten daha uzun süren problemlere sahip olan diğer hastalar aylarca terapide kalmayı seçebilir. İlk başta, hastalar kriz
döneminde olmadıkça haftada bir kere görülür. Hasta kendisini iyi hisseder hissetmez ve terapinin yavaşça sona ermesine hazır olur
olmaz, hasta ve terapist her iki haftada bir, sonra da her üç haftada bir terapiyi denemeye karar verirler. Bu seans aralarını yavaşça
uzatmak,  terapideyken öğrendiğiniz becerileri uygulamanıza yardımcı olur. Destekleyici seanslar, terapi sona erdikten sonra 3, 6 ve 12
ayda tavsiye edilir.
İlaçla tedavi nasıl olur?
Diğerleriyle birlikte çalışmaya açık olan kognitif terapistler, ilaçla tedavinin avantajlarını ve dezavantajlarını sizinle görüşebilir. Çoğu
hastalar ilaçsız tedavi edilir. Ama bazı bozukluklar ilaçla birlikte Kognitif Terapi’ye daha iyi karşılık verir. Eğer ilaç tedavisi görüyorsanız
ya da ilaçla tedavi olmak istiyorsanız, doğru ilacı doğru dozda aldığınıza emin olmak için, bir uzmandan psikiyatrik konsültasyon alıp
almayacağınızı terapistinizle görüşmek isteyebilirsiniz. Eğer ilaç tedavisi görmüyorsanız ya da ilaçla tedavi olmak istemiyorsanız, 4-6
haftadan sonra siz ve terapistiniz, ne kadar ilerlediğinizi değerlendirebilir ve ilaçla tedavi hakkında daha fazla bilgi almak için psikiyatrik
konsültasyon isteyip istemeyeceğinizi saptayabilirsiniz.
Terapiden en iyi şekilde nasıl yararlanabilirim?
Bunun bir yolu, Kognitif Terapi okumalarını, çalışma kitaplarını, hasta broşürlerini psikoterapinize nasıl ilave edebileceğinizi
terapistinize sormaktır. İkinci yol, her seansa dikkatli bir şekilde hazırlanmak, bir önceki seansta öğrendiklerinizi düşünmek ve bir
sonraki seansta konuşmak istediğiniz konuları not etmektir.

Üçüncü yol, terapi seansınızı günlük yaşantınızın içine sokmaya çalıştığınıza emin olmanızdır. Bunu yapmanın iyi bir yolu, her seansın
sonunda notlar almak, seansı kaydetmek ya da seansın özetini ses kaydediciye almaktır. Siz ve terapistinizin gelecek hafta
yapacağınız yararlı konuları görüşmek için terapi seansında yeteri kadar vakit ayırdığınıza emin olun ve bu ev çalışmalarını yaparken
karşılaşabileceğiniz zorlukları tahmin etmeye çalışın ki böylece terapistiniz seansınız  bitmeden size yardımcı olabilsin.
Terapinin yürüyüp yürümediğini nasıl anlayabilirim?
Çoğu hasta sadakatle seanslara katılır ve seanslar arası önerilen ev çalışmalarını günü gününe yaparsa, terapinin 3-4 haftası içinde
belirtilerinde azalma olduğunu fark eder. Ayrıca hastalar birkaç hafta içinde kendi sıkıntılarını değerlendirdikleri objektif testlerindeki
puanlarının düşmeye başladığını görürler.
Sertifikalı kognitif terapist nerden bulabilirim?
Kognitif Terapi Akademisi web sitesini ziyaret ediniz:
Bu bilgi, Dr. Judy S. Beck'in izni ile sunulmuştur.
Dr. Stroup uzmanlık unvanını Kognitif Terapi Akademi'sinden almıştır ve
bu organizasyonun üyesidir.
Dr. Stroup'ın Kognitif Terapi Akademisi sayfısını ziyaret ediniz.
Çevirmen: Özge Akçayer
© 2013 - Her Hakkı Mahfuzdur.
Dr. Emel Stroup
(0538) 304 04 15
English
CBTiSTANBUL
Workshops